Vì sao khi tham gia vào thị trường tài chính bạn thường thua cuộc?
Back To BlogsNgày nay có rất nhiều thứ mà chúng ta gọi là "thị trường tài chính" ví dụ như:
- Giao dịch vàng và kim loại quý.
- Chứng khoán.
- Tiền mã hoá.
- Exchange Forex
Nhưng dù đầu tư ở bất kỳ hạng mục nào thì bạn vẫn thấy về lâu dài thì mình dường như toàn thua cuộc. Nhiều khi bạn có thể giải thích được lý do ví dụ như khi chiến tranh giữa Mỹ, Israel và Iran nổ ra cổ phiếu đồng loạt giảm điểm vì nhiều người bán đi do lo ngại chiến tranh:
Nhưng đó chỉ là hôm đầu, ngay ngày hôm sau, cổ phiếu lại đồng loạt bật tăng dù chiến sự vẫn đang leo thang và có nguy cơ lan rộng, giá dầu và khí hoá lỏng tiếp tục tăng kéo theo chi phí chuỗi cung ứng toàn cầu cũng tăng theo, thuế thậm chí cũng không giảm mà có nguy cơ tăng lên. Có nghĩa là không có nhiều tin tích cực nhưng cổ phiếu vẫn tăng, bạn dùng mọi lý lẽ để phân tích nhưng vẫn chưa thấy thoả đáng 100%, đó là khi bạn thắc mắc vô cùng.
Và bây giờ tôi sẽ giải thích cho bạn. Vì mọi thị trường về nguyên lý đều cơ bản có điểm chung nên tôi sẽ dùng thị trường vàng để giải thích.
Thị trường hình thành từ đâu?
Thị trường được hình từ cái gọi là "niềm tin", và niềm tin tài chính thường được đặt vào những thứ đã được truyền thông qua nhiều năm, có tính hữu hạn và có khả năng sử dụng để trao đổi, chúng ta gọi những thứ đó là tài sản và vàng là một trong những thứ kiểu như vậy.
Vàng là kim loại có độ bền cao, có màu sắc tương tự như anh nắng mặt trời nên thường được làm trang sức, các vật dụng cho vua chúa từ ngày xưa, nó có tính hữu hạn với số lượng không nhiều, phân bố không đồng đều, ví dụ cho đến thời điểm 2024 mới chỉ có khoảng 208 nghìn đến 210 nghìn tấn được khai thác, nếu so với sắt thì trái đất có ước tính 230 nghìn tỉ tấn, tức là gấp vàng 1 tỉ lần. Ngày xưa vàng có khả năng quy đổi ra bạc hoặc đồng tiền để giao dịch mua bán hàng hoá và bây giờ vẫn như vậy.
Tâm lý thị trường
Có thể trước những năm 2008 khi các hệ thống thông tin chưa bùng nổ ở Việt Nam thì việc đầu tư có thể đơn giản là việc một ai đó có dư tiền mặt nên mong muốn mua thêm các tài sản khác để tích trữ phòng thân khi cần sẽ bán đi hoặc là để lại cho con cái. Bây giờ là những năm 2026 thời đại thông tin bùng nổ với truyền hình, báo chí, mạng xã hội hầu hết mọi người sẽ bị hội chứng Fear of missing out (FOMO) - Hội chứng sợ rằng mình đã bỏ lỡ cơ hội, nó tạo ra cảm giác bồn chồn lo lắng, ăn không ngon ngủ không yên thậm chí là sinh bệnh. Nó buộc mọi người phải tham gia vào thị trường tài chính như một phương thuốc để chữa bệnh.
Vòng xoáy bắt đầu
Khi đã hình thành được và nắm bắt được tâm lý của thị trường thì vòng xoáy bắt đầu. Chúng ta sẽ chia thị trường làm 2 phe:
- Phe tổ lái: Nắm giữ một lượng vàng và tiền lớn, họ có đường là do tích trữ lâu năm hoặc đi vay mượn rồi góp chung với nhau, chúng ta không chỉ tên đích danh được tổ lái này là ai vì họ đông và biến hoá kỳ ảo và đặc biệt là trong ngắn hạn hoạt động rất ăn ý với nhau.
- Phe người dân: Là những người có vàng hoặc không, sở hữu ít tiền hơn so với phe tổ lái. Tất nhiên số lượng người dân bao giờ cũng nhiều hơn, độ hiểu biết về thị trường ít hơn nghĩa là nắm bắt thông tin ít hơn, mỗi người lại có quan điểm khác nhau, nhìn chung mọi thứ không đồng đều nên ít có sự gắn kết, mà dù có gắn kết thì tổ lái cũng sẽ tìm mọi cách để chia nhỏ.
Bây giờ hãy nói giá vàng đang ở mức 20 triệu đồng / lượng.
Bước 1. Các tổ lái tung tin
Ở bước này các tổ lái tung tin rằng thu mua vàng với giá 50 triệu đồng / lượng ở đây sẽ có 3 trường hợp xảy ra.
Trường hợp 1: Người dân không quan tâm, không mua, không bán.
Trong trường này tổ lái sẽ tiếp tục đẩy giá mua dần dần lên cho đến khi có người mua hoặc bán thì thôi.
Trường hợp 2: Người dân chỉ bán không mua.
Trong trường hợp này tổ lái vẫn mua vào hết, ai cũng lãi tin tức lan nhanh, người dân truyền miệng thêu dệt câu chuyện lẫn nhau, điều này dẫn đến tâm lý FOMO càng kích hoạt mua và bán diễn ra sôi động.
Trường hợp 3: Người dân chỉ mua nhưng không bán.
Trường hợp này tổ lái có thể:
- Chốt lời, vì dù sao cũng bán được vàng ở mức 50 triệu so với 20 triệu ban đầu.
- Tiếp tục tung tin thổi giá lên cao để người dân bán ra.
- Tung tin dìm giá xuống để đánh vào tâm lý lo sợ thua lỗ của người dân để dân bán ra, vì người mua đã mua 50 triệu nhiều hơn 30 triệu so với giá 20 triệu ban đầu.
Bước 2. Người dân bán ra
Mọi thao tác ở bước 1 sẽ dấn đến việc người dân bán ra và tổ lái mua vào, người dân lãi lớn.
Bước 3. Người dân mua vào
Người dân lãi lớn, kể cả những người chưa từng tham gia thị trường cũng bị FOMO và lùng sục vàng ở khắp nơi để có để bán ra, đó nguyên do chúng ta thấy cảnh người dân xếp hàng dài ở các tiệm vàng:
Nguồn ảnh: Báo Lao Động
Bước 4. Tổ lái bán ra
Khi người dân lùng sục vàng thì tổ lái bán ra với mức chênh cao hơn, ví dụ mức giá bán bây giờ là 100 triệu, cao hơn 50 triệu so với mức gia ban đầu mà họ mua vào của dân.
Bước 5. Tổ lái lặp lại vòng xoáy mua vào bán ra
Ở bước này các tổ lái lặp lại vòng xoáy mua vào bán ra cho đến khi thấy đủ lợi nhuận hoặc có biến cố.
Đây là lúc thị trường hưng phấn cực độ, người dân được lời, tin tức lan nhanh chóng mặt.
Bước 6. Tổ lái dừng mua vào thị trường sụp đổ
Ở bước này tổ lái sẽ rút lui khỏi thị trường, cầm tiền mặt đi trả các khoản nợ đã vay hoặc đầu tư sang thị trường khác an toàn hơn, hoặc có biến cố xảy ra từ bên ngoài khiến họ cũng mất.
Tổng kết thiệt hại
Thông thường thiệt hại sẽ do người dân phải gánh chịu.
Hãy nói ban đầu họ có một lượng vàng với giá trị 20 triệu và thực thế họ chỉ có 20 triệu, nhưng sau nhiều vòng xoáy, giá vàng
Vòng 1. Bán vàng được 50 triệu và không còn vàng.
Vòng 2. Mua vàng với giá 100 triệu: Lỗ 50 triệu.
Vòng 3. Bán vàng với giá 160 triệu: Lãi 60 triệu.
Vòng 3. Mua vàng với giá 200 triệu: Lỗ 40 triệu.
Vòng 4. Bán vàng với giá 280 triệu: Lãi 80 triệu.
Vòng 5. Mua vàng với giá 500 triệu: Lỗ 220 triệu.
Vòng 6. Tổ lái ngừng thua mua, giá vàng sụt giảm nghiêm trọng.
Người dân thông thường sẽ không có đủ tiền nên thường phải đi vay hậu quả sẽ cực kỳ thảm khốc đối với họ. Ngoài ra họ cũng mất công mất việc vào việc theo dõi tin tức thị trường dẫn đến nghề nghiệp chính của họ bị ảnh hưởng, sức khoẻ tâm thần cũng là một vấn đề.
Tóm lại
Trong thời điểm vòng quay vẫn tiếp diễn, ai cũng được, ai cũng hưng phấn và ai cũng sẽ tưởng là mình chiến thắng thị trường, nhưng kỳ thực ai cũng chỉ là con cá nằm trên thớt. Chính vì thế mà cách đây khoảng 10, 20 năm gì đấy mình nghe tin ở một nước nào đó dân được đền bù đất rồi cũng lao vào vàng, đất, chứng khoán và rồi bị mất hết gây ra nhiều hệ luỵ.
Vậy thì những ai được và tổ lái họ là ai, họ có được hay mất và liệu rằng chúng ta đang tham gia đầu tư tài chính hay tham gia vào trò chơi tài chính may rủi, mình sẽ có các bài viết khác chia sẻ nhé.