Ở bài trước, SEO là gì? Cách Google hoạt động như thế nào, chúng ta đã hiểu Google tìm thấy, đọc và xếp hạng một trang qua ba bước crawl, index, rank, và vì sao SEO là nền tảng để khách hàng tìm thấy Academy ngay từ đầu. Nhưng biết Google hoạt động như thế nào thì chưa đủ. Câu hỏi tiếp theo thực tế hơn nhiều: viết về chủ đề gì, bằng những từ nào, để Google đưa bạn đến đúng người?
Đó là lúc nghiên cứu từ khóa, hay Keyword Research, bắt đầu. Bài này là phần kiến thức nền: từ khóa là gì, các loại từ khóa, hai con số cần đọc khi chọn từ khóa, cách xếp từ khóa vào bốn ô, các công cụ tìm từ khóa, và một quy trình áp dụng cho EzyPlatform Academy. Nếu bạn muốn xem quy trình này chạy trên một cửa hàng cụ thể, bài Nghiên cứu từ khóa cho website EzyPlatform: từ câu hỏi của khách đến danh sách bài viết sẽ đi tiếp từ đây.

Vấn đề thực tế: viết nhiều nhưng không ai tìm thấy

Nhìn vào danh sách khóa học hiện tại của EzyPlatform Academy, có thể thấy một lộ trình khá rõ ràng: Tìm hiểu về EzyPlatform, rồi Cài đặt EzyPlatform, rồi Lập trình EzyPlatform theme, plugin. Ngoài ra còn có các khóa học về vận hành theme như E-learning, Fashion, Publishing, Consulting, và các khóa so sánh EzyPlatform Ecommerce với Shopify, WooCommerce, Magento.
Nội dung có, lộ trình có. Nhưng câu hỏi đặt ra là: người học tiềm năng đang gõ gì vào Google khi họ cần đến những khóa học này, và Academy có đang xuất hiện ở đó không? Nếu không nghiên cứu từ khóa, câu trả lời thường là không, dù nội dung tốt đến đâu. Viết mà không dựa trên cách người dùng tìm kiếm là nguyên nhân cốt lõi khiến nhiều website đầu tư nội dung đều đặn mà lượt truy cập từ Google vẫn gần như bằng không.

1. Từ khóa là gì, và vì sao nên bắt đầu từ từ khóa

Keyword Research là gì: chọn những từ khóa người dùng thật sự gõ vào ô tìm kiếm
Từ khóa là cụm từ mà một người gõ vào ô tìm kiếm của Google. Một từ khóa có thể ngắn như "EzyPlatform", hoặc dài như "học lập trình java spring boot cho người mới". Nghiên cứu từ khóa là quá trình tìm ra những cụm từ người dùng thật sự gõ, hiểu nhu cầu đằng sau từng cụm, rồi chọn những cụm phù hợp để xây nội dung xung quanh.
Bản chất của từ khóa không chỉ là từ ngữ. Mỗi từ khóa là một nhu cầu, một vấn đề hay một ý định cụ thể. Khi ai đó gõ "cài đặt EzyPlatform", họ không tìm thông tin chung chung. Họ đang ở một giai đoạn rất rõ: đã quyết định dùng EzyPlatform và cần hướng dẫn kỹ thuật để bắt đầu. Đó chính xác là người mà khóa Cài đặt EzyPlatform có thể giúp.
Vì vậy, nghiên cứu từ khóa nên là bước đầu tiên trước khi viết bất kỳ bài nào. Khi viết theo ý mình rồi mới đi tìm từ khóa, bạn dễ có những bài đúng kiến thức nhưng không ai tìm, vì tiêu đề dùng thuật ngữ của người viết thay vì lời của người đọc. Khi bắt đầu từ từ khóa, bạn chọn chủ đề mà người học đang hỏi, đặt tiêu đề bằng đúng câu họ gõ, và mỗi bài trả lời một câu hỏi đã có sẵn trên Google.

2. Các loại từ khóa

Từ khóa chính và từ khóa dài

Cách phân loại quan trọng nhất là theo độ dài và độ cụ thể. Từ khóa chính là những cụm ngắn đại diện cho một chủ đề lớn, như "học lập trình" hay "tạo website bán hàng". Từ khóa dài, còn gọi là long-tail, là những cụm dài hơn và cụ thể hơn, như "học lập trình java cho người mới bắt đầu" hay "tạo website bán hàng miễn phí".
Từ khóa chínhTừ khóa dài
Ví dụ với Academy"học lập trình", "EzyPlatform""EzyPlatform là gì", "cài đặt theme Fashion EzyPlatform"
Lượng người tìmNhiềuÍt hơn ở mỗi cụm
Nhu cầu của người tìmCòn rộng, chưa rõ cần gìRất rõ ràng
Mức cạnh tranhNhiều website lớn cùng nhắm đếnÍt website nhắm đến
Khả năng chuyển đổiNgười tìm thường mới tìm hiểuNgười tìm thường đã gần quyết định
Biểu đồ đuôi dài với các cụm từ gợi ý thật của Google: học lập trình, học lập trình java, học lập trình java web, học lập trình java spring boot; cụm càng dài càng ít người tìm nhưng nhu cầu càng rõ
Từ khóa dài có ít người tìm hơn ở mỗi cụm, nhưng lại có nhiều lợi thế với một website mới. Người gõ một câu dài biết rõ mình cần gì, nên nếu bài viết trả lời đúng, họ rất dễ tin và đi tiếp. Ít website lớn nhắm đến những cụm này, nên một website mới vẫn có cơ hội lên trang đầu. Và khi cộng hàng chục cụm dài lại, tổng lượng khách không hề nhỏ. Với EzyPlatform Academy, phần lớn lượt truy cập tiềm năng không đến từ một từ khóa lớn như "học lập trình", mà đến từ hàng chục từ khóa dài gắn với từng khóa học cụ thể.
Từ khóa chính vẫn có vai trò riêng. Nó cho biết chủ đề lớn của website, và thường trở thành chủ đề của một chuyên mục hay một bài tổng quan. Còn từ khóa dài là chủ đề của từng bài viết nằm trong chủ đề lớn đó.

Từ khóa theo mục đích tìm kiếm

Cách phân loại thứ hai là theo điều người tìm muốn làm. Có người muốn tìm thông tin, như "EzyPlatform là gì". Có người muốn đến một trang cụ thể, như "EzyPlatform Academy". Có người đang so sánh trước khi chọn, như "EzyPlatform so với Shopify". Và có người đã sẵn sàng hành động, như "đăng ký khóa học EzyPlatform". Mỗi nhóm cần một loại trang khác nhau, nên khi chọn từ khóa, bạn cần biết nó thuộc nhóm nào. Phần này được nói kỹ ở bài tiếp theo, Search Intent – Hiểu đúng mục đích tìm kiếm của khách hàng.
Trong các nhóm trên, từ khóa có tên thương hiệu, như "EzyPlatform" hay "EzyPlatform Academy", là nhóm dễ lên top nhất vì gần như chỉ bạn viết về chính mình. Nhưng nhóm này chỉ đón được người đã biết đến bạn. Muốn có thêm người mới, bạn cần những từ khóa không có tên thương hiệu, như "tạo website bán hàng" hay "học lập trình java".

3. Hai con số cần đọc khi chọn từ khóa

Lượng tìm kiếm

Lượng tìm kiếm, hay search volume, là số lần trung bình mỗi tháng mà người dùng gõ một từ khóa lên Google. Con số này luôn là ước tính, và có ba điều nên nhớ khi đọc nó. Thứ nhất, nhiều từ khóa có lượng tìm kiếm thay đổi theo mùa, nên con số trung bình có thể che mất những tháng tăng vọt. Thứ hai, công cụ thường làm tròn hoặc chỉ cho một khoảng, nhất là với tài khoản quảng cáo chưa chi tiêu. Thứ ba, một từ khóa được báo là "0 lượt tìm" chưa chắc là không ai tìm. Với những chủ đề hẹp như "cài đặt EzyPlatform", công cụ thường không đủ dữ liệu để đo, trong khi Google Search Console của chính website vẫn cho thấy có người tìm và bấm vào.
Một sai lầm phổ biến là chỉ chọn từ khóa có lượng tìm kiếm cao. Kết quả thường là bài viết xong nhưng không lên được trang đầu, vì hàng nghìn trang uy tín hơn đã viết về cùng chủ đề từ nhiều năm trước.

Độ cạnh tranh

Độ cạnh tranh cho biết khó đến đâu để một trang lên được trang đầu với từ khóa đó. Cần phân biệt hai loại con số mang cùng tên gọi. Trong Google Keyword Planner, cột "Cạnh tranh" đo mức cạnh tranh giữa các nhà quảng cáo, tức bao nhiêu người đang trả tiền để chạy quảng cáo cho từ khóa đó. Còn trong các công cụ SEO như Ahrefs, chỉ số độ khó từ khóa (Keyword Difficulty) ước tính độ khó để lên top bằng kết quả tự nhiên, chủ yếu dựa vào uy tín của các trang đang đứng đầu.
Nếu không có công cụ trả phí, bạn vẫn tự đánh giá được bằng mắt: gõ từ khóa lên Google và xem trang 1. Nếu trang 1 toàn là các website lớn, bài viết rất dài và đầy đủ, cạnh tranh cao. Nếu trang 1 có các diễn đàn, các bài ngắn hoặc các trang không trả lời đúng câu hỏi, đó là cơ hội cho bạn.

Bốn ô chọn từ khóa

Hai con số cần được đọc cùng nhau. Một từ khóa nhiều người tìm nhưng cạnh tranh quá cao thì website nhỏ khó chen chân. Một từ khóa dễ lên top nhưng gần như không ai tìm thì cũng không mang lại khách. Vì vậy, bạn có thể đặt từng từ khóa vào một trong bốn ô.
Bốn ô chọn từ khóa theo lượng tìm kiếm và độ cạnh tranh: viết ngay, mục tiêu dài hạn, viết để gom dần và bỏ qua; website mới nên bắt đầu từ hai ô cạnh tranh thấp
Cạnh tranh thấpCạnh tranh cao
Nhiều người tìmViết ngay: cơ hội tốt nhất, nhiều người cần mà ít ai trả lời tốtMục tiêu dài hạn: để dành đến khi website đã có uy tín trong chủ đề
Ít người tìmViết để gom dần: mỗi bài ít khách, nhưng nhiều bài cộng lại thành nguồn khách ổn địnhBỏ qua: ít người tìm mà lại khó lên top
Với một website mới, chiến lược hợp lý là bắt đầu từ hai ô cạnh tranh thấp. Ô "viết ngay" mang về khách sớm nhất. Ô "viết để gom dần" là nơi những từ khóa dài nằm, và khi website có hàng chục bài như vậy, website cũng mạnh dần lên để sau này với tới những từ khóa ở ô "mục tiêu dài hạn". Với Academy, những từ khóa như "cài đặt theme E-learning EzyPlatform" hay "lập trình plugin EzyPlatform từ đầu" thuộc hai ô bên trái: ít trang nào khác viết về chúng, và Academy là nơi có chuyên môn thật để viết.

4. Các công cụ tìm từ khóa

Bạn có thể bắt đầu bằng những công cụ miễn phí, rồi dùng thêm công cụ trả phí khi cần số liệu chi tiết hơn.
Công cụCho bạn biết gìChi phí
Google gợi ý tự độngNhững cụm từ người dùng hay gõ tiếp sau từ khóa của bạnMiễn phí
Mục "Mọi người cũng hỏi"Những câu hỏi liên quan mà người dùng thường đặt raMiễn phí
Google Search ConsoleNhững từ khóa mà website của bạn đã hiện lên, kèm số lượt hiển thị và lượt bấmMiễn phí, cần xác minh website
Google Keyword PlannerKhoảng lượng tìm kiếm mỗi tháng và các từ khóa liên quanMiễn phí, cần tài khoản Google Ads
Ahrefs, SemrushLượng tìm kiếm, độ khó từ khóa và những trang đang đứng topTrả phí
Google gợi ý tự động là điểm khởi đầu miễn phí và thực tế nhất, vì đó là dữ liệu trực tiếp từ những gì người thật đã gõ. Gõ "ezyplatform", Google gợi ý tiếp "ezyplatform là gì" và "ezyplatform github". Chỉ hai gợi ý đó đã cho thấy hai nhóm người: người mới cần một bài giải thích, và lập trình viên muốn xem mã nguồn.
Gợi ý tự động thật của Google cho ezyplatform và học lập trình java: ezyplatform là gì, ezyplatform github, học lập trình java cho người mới bắt đầu, cơ bản, spring boot, miễn phí, web
Google Search Console là công cụ hay bị bỏ quên nhất. Trong báo cáo Hiệu suất, bạn thấy những từ khóa mà website đã xuất hiện trên Google, kể cả những từ khóa bạn chưa từng nhắm tới. Một từ khóa có nhiều lượt hiển thị nhưng ít lượt bấm là gợi ý cho một bài viết mới, hoặc cho việc viết lại tiêu đề của bài cũ.

5. Quy trình nghiên cứu từ khóa, áp dụng với Academy

Bước 1: Bắt đầu từ vấn đề của người học

Trước khi mở bất kỳ công cụ nào, hãy trả lời câu hỏi: người học đang gặp vấn đề gì khi tiếp cận EzyPlatform? Nhìn vào các khóa học hiện có, Academy nhận ra ba nhóm nhu cầu. Nhóm thứ nhất là người mới hoàn toàn, chưa biết EzyPlatform là gì và có hợp với mình không. Họ gõ "EzyPlatform là gì", "EzyPlatform dùng để làm gì", và họ là đối tượng của khóa Tìm hiểu về EzyPlatform. Nhóm thứ hai đã quyết định dùng EzyPlatform và cần bắt đầu về kỹ thuật. Họ gõ "cách cài đặt EzyPlatform", "cài đặt theme plugin EzyPlatform", và khóa Cài đặt EzyPlatform với ba bài học về triển khai lên Ubuntu server, cài theme và plugin, cài trên máy local là dành cho họ. Nhóm thứ ba là lập trình viên muốn tự xây sản phẩm. Họ gõ "lập trình theme EzyPlatform", "viết plugin EzyPlatform", "xuất bản plugin lên chợ EzyPlatform", và họ là đối tượng của khóa Lập trình EzyPlatform theme, plugin.
Bước 1 bắt đầu từ vấn đề của người học: ba nhóm người mới hoàn toàn, người đã quyết định dùng và lập trình viên muốn xây sản phẩm, mỗi nhóm có câu hỏi gõ trên Google và khóa học phù hợp

Bước 2: Chuyển vấn đề thành từ khóa chính

Từ ba nhóm trên, Academy có bộ từ khóa chính cho từng khóa học. Nhóm người mới có "EzyPlatform là gì", "tìm hiểu EzyPlatform", "EzyPlatform mã nguồn mở". Nhóm cần cài đặt có "cài đặt EzyPlatform", "cài đặt theme E-learning EzyPlatform", "vận hành theme Fashion EzyPlatform". Nhóm lập trình viên có "lập trình theme EzyPlatform", "lập trình plugin EzyPlatform", "xuất bản plugin chợ EzyPlatform". Các khóa so sánh còn gợi ra một nhóm từ khóa rất tiềm năng của những người đang cân nhắc: "EzyPlatform so với Shopify", "EzyPlatform Ecommerce và WooCommerce", "EzyPlatform và Magento".

Bước 3: Mở rộng bằng công cụ

Với bộ từ khóa chính, Academy dùng Google gợi ý tự động và mục "Mọi người cũng hỏi" để tìm thêm những cách nói khác và những từ khóa dài. Sau đó, Google Search Console cho biết website đã hiện lên với những từ khóa nào, còn Keyword Planner cho khoảng lượng tìm kiếm của từng cụm.

Bước 4: Đo và xếp vào bốn ô

Mỗi từ khóa được ghi lại cùng lượng tìm kiếm và độ cạnh tranh, rồi đặt vào một trong bốn ô ở phần 3. Những từ khóa gắn chặt với một khóa học, như "cài đặt theme E-learning EzyPlatform", gần như luôn rơi vào hai ô cạnh tranh thấp, vì Academy là một trong số ít nơi có thể viết về chúng một cách có thẩm quyền.

Bước 5: Gom thành cụm chủ đề, mỗi bài một từ khóa chính

Cuối cùng, Academy gom các từ khóa cùng nhu cầu vào một nhóm, và mỗi nhóm trở thành một bài viết. Các bài lại được xếp thành cụm chủ đề, hay topic cluster: một bài trụ cột tổng quan như "EzyPlatform là gì và tại sao nên dùng", xung quanh là các bài vệ tinh gắn với từng khóa học, như hướng dẫn cài theme E-learning, so sánh EzyPlatform Ecommerce với Shopify, lập trình plugin đầu tiên hay xuất bản lên chợ EzyPlatform. Tất cả liên kết với nhau và dẫn về khóa học tương ứng. Google nhìn thấy cấu trúc đó và hiểu rằng Academy là nguồn đáng tin về EzyPlatform, chứ không phải một website có vài bài rời rạc.
Nguyên tắc quan trọng ở bước này là mỗi bài chỉ nhắm một từ khóa chính, và không có hai bài cùng nhắm một từ khóa. Để cả đội cùng theo dõi, mọi thứ được ghi vào một bảng từ khóa chung, ví dụ:
Từ khóa chínhTừ khóa phụLượng tìm kiếmĐộ cạnh tranhÔBài viếtKhóa học dẫn đến
EzyPlatform là gìEzyPlatform dùng để làm gì, EzyPlatform mã nguồn mởThấpThấpViết để gom dầnEzyPlatform là gì và tại sao nên dùngTìm hiểu về EzyPlatform

6. Những sai lầm thường gặp

Sai lầmHậu quảNên làm gì
Chỉ chọn từ khóa có lượng tìm kiếm caoBài không lên được trang đầu vì cạnh tranh quá lớnBắt đầu từ hai ô cạnh tranh thấp
Hai bài cùng nhắm một từ khóa chínhGoogle không biết nên đưa bài nào lên, cả hai cùng khó lên caoGộp hai bài, hoặc chọn lại từ khóa chính cho một bài
Nhồi từ khóa vào bài thật nhiều lầnBài khó đọc và có thể bị Google đánh giá thấpDùng từ khóa tự nhiên ở tiêu đề, đề mục và đoạn mở đầu
Bỏ qua những từ khóa "0 lượt tìm"Bỏ lỡ những câu hỏi hẹp mà khách của bạn thật sự gõKiểm tra lại bằng Search Console và câu hỏi thật của khách
Chọn từ khóa đúng nhưng viết sai loại trangNgười tìm vào rồi rời đi vì không đúng điều họ cầnXem trang 1 của Google để biết loại trang phù hợp

Kết luận

Nghiên cứu từ khóa không phải bước phụ, mà là nền móng của toàn bộ chiến lược nội dung. Để làm tốt, bạn cần hiểu mỗi từ khóa là một nhu cầu, phân biệt từ khóa chính với từ khóa dài, đọc lượng tìm kiếm và độ cạnh tranh cùng nhau, rồi đặt từng từ khóa vào bốn ô: viết ngay, viết để gom dần, mục tiêu dài hạn và bỏ qua. Các công cụ như Google gợi ý, Search Console, Keyword Planner hay Ahrefs giúp bạn mở rộng và đo danh sách, còn quy trình năm bước biến danh sách đó thành những bài viết cụ thể, mỗi bài một từ khóa chính.
Với EzyPlatform Academy, đây không phải bài toán trừu tượng: mỗi khóa học đang có trên Academy đều ứng với một nhóm người đang tìm giải pháp trên Google. Nghiên cứu từ khóa là cách để Academy xuất hiện đúng lúc họ cần, không phải sau khi họ đã tìm thấy nơi khác. Tư duy quan trọng nhất là: bạn không viết để nói điều bạn biết, mà viết để trả lời điều khách hàng đang tìm. Để xem quy trình này được áp vào một cửa hàng bán lẻ, từ câu hỏi của khách đến một cụm bài có lịch đăng, hãy đọc tiếp bài Nghiên cứu từ khóa cho website EzyPlatform: từ câu hỏi của khách đến danh sách bài viết.