Từ đi làm thuê đến quyết định thành lập doanh nghiệp
Back To BlogsGóc nhìn thực tế về sự hình thành doanh nghiệp
Trong nhiều năm, hành trình nghề nghiệp của người sáng lập bắt đầu giống như rất nhiều người khác: đi làm thuê cho các doanh nghiệp, tham gia dự án, hoàn thành công việc được giao và nhận thu nhập ổn định. Đây là con đường phổ biến và cũng là giai đoạn cần thiết để tích lũy kỹ năng, kinh nghiệm và hiểu biết về môi trường làm việc thực tế.
Tuy nhiên, khi thời gian làm việc kéo dài, một vấn đề dần trở nên rõ ràng hơn: dù năng lực cá nhân được cải thiện, dù đóng góp ngày càng nhiều vào kết quả chung, quyền quyết định và giới hạn phát triển vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào cấu trúc của doanh nghiệp nơi làm việc.
Bài viết này phân tích quá trình chuyển dịch từ tư duy đi làm thuê sang tư duy xây dựng doanh nghiệp, làm rõ những khác biệt trước và sau, cũng như lý do vì sao việc thành lập doanh nghiệp trở thành lựa chọn tất yếu đối với những cá nhân muốn chủ động hơn về tương lai của mình.
Bức tranh chung của giai đoạn đi làm thuê
Có thể nhìn giai đoạn đi làm thuê dưới góc độ tích cực và thực tế, thay vì chỉ xem đó là bước đệm tạm thời.
Những giá trị chính mà giai đoạn này mang lại bao gồm:
- Làm việc trong môi trường có tổ chức, quy trình và kỷ luật rõ ràng
- Hiểu cách doanh nghiệp vận hành từ bên trong
- Nhận thức được mối quan hệ giữa con người, công việc và kết quả
- Tích lũy kinh nghiệm triển khai dự án trong điều kiện thực tế
Đi làm thuê giúp cá nhân hình thành nền tảng nghề nghiệp vững chắc, nhưng đồng thời cũng bộc lộ những giới hạn khó tránh khỏi.
Khi sự ổn định bắt đầu trở thành giới hạn
Theo thời gian, sự ổn định trong công việc không còn chỉ mang ý nghĩa tích cực, mà dần trở thành một rào cản đối với những mục tiêu dài hạn.
Những dấu hiệu phổ biến của giới hạn này gồm:
- Vai trò và phạm vi ảnh hưởng ít thay đổi dù năng lực tăng lên
- Giá trị tạo ra cho doanh nghiệp không tỷ lệ thuận với quyền quyết định
- Thu nhập tăng chậm so với mức độ đóng góp
- Tương lai nghề nghiệp phụ thuộc nhiều vào quyết định của người khác
Ở giai đoạn này, câu hỏi không còn là “có làm tốt hay không”, mà là “làm tốt để phục vụ mục tiêu của ai”.
Những gì được tích lũy trước khi nghĩ đến doanh nghiệp
Trước khi hình thành tư duy xây dựng doanh nghiệp, giai đoạn đi làm thuê đóng vai trò như một quá trình tích lũy quan trọng.
Các yếu tố được tích lũy bao gồm:
- Kỹ năng chuyên môn và kinh nghiệm triển khai thực tế
- Tư duy hệ thống thay vì xử lý công việc đơn lẻ
Hiểu rõ:
- Doanh thu đến từ đâu
- Vận hành ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận như thế nào
- Những sai lầm phổ biến khiến doanh nghiệp vận hành kém hiệu quả
Chính quá trình quan sát và trải nghiệm này giúp hình thành nền tảng để suy nghĩ nghiêm túc về việc xây dựng một doanh nghiệp riêng.
Từ cá nhân sang tư duy xây dựng doanh nghiệp
Quyết định thành lập doanh nghiệp không xuất phát từ mong muốn khởi nghiệp hào nhoáng, mà từ nhu cầu rất thực tế.
Những động cơ cốt lõi gồm:
- Không muốn phụ thuộc hoàn toàn vào việc đi làm thuê
- Muốn chủ động hơn trong việc tạo ra giá trị và thu nhập
- Nhận ra rằng cá nhân đơn lẻ khó tạo ra tăng trưởng bền vững
Từ đó, doanh nghiệp được nhìn nhận như một cấu trúc cần thiết để:
- Tạo ra doanh thu ổn định
- Mở rộng quy mô hoạt động
- Chuyển giá trị cá nhân thành giá trị hệ thống
Sự khác biệt rõ ràng trước và sau
Có thể thấy sự đối lập rõ ràng giữa hai giai đoạn:
Trước khi hướng đến doanh nghiệp
- Tập trung hoàn thành tốt công việc được giao
- Thành công gắn với từng dự án riêng lẻ
- Ít quan tâm đến mô hình kinh doanh tổng thể
Sau khi định hướng xây dựng doanh nghiệp
- Quan tâm đến mô hình tạo doanh thu
- Đặt trọng tâm vào vận hành dài hạn
- Xem công việc như một hệ thống cần được thiết kế và tối ưu
Mục tiêu khi doanh nghiệp được hình thành
Doanh nghiệp không được xây dựng chỉ để tồn tại, mà để đạt được những mục tiêu rõ ràng:
- Tạo ra lợi nhuận để đảm bảo khả năng duy trì hoạt động
- Tuân thủ pháp luật và các nghĩa vụ liên quan
Có trách nhiệm với:
- Nhân sự
- Khách hàng
- Cộng đồng và xã hội
- Hướng đến sự phát triển bền vững thay vì lợi ích ngắn hạn
Một dẫn chứng thực tế: Góc nhìn của Steve Jobs
- Trong một cuộc phỏng vấn khi còn khá trẻ, Steve Jobs từng chia sẻ rằng việc xây dựng doanh nghiệp không phải là câu chuyện của ý tưởng hay cảm hứng, mà là một quá trình dài đòi hỏi sự bền bỉ và chịu đựng. Ông cho rằng rất nhiều người bắt đầu với động lực mạnh mẽ, nhưng chỉ một số ít đủ kiên trì để tiếp tục khi công việc trở nên khó khăn và kết quả chưa xuất hiện. Jobs cũng nhấn mạnh sự khác biệt rõ ràng giữa đi làm thuê và xây dựng doanh nghiệp: khi là nhân viên, trách nhiệm nằm trong phạm vi công việc được giao, còn khi lập doanh nghiệp, người sáng lập phải chịu trách nhiệm cho toàn bộ hệ thống, từ sản phẩm, con người đến vận hành và định hướng dài hạn. Góc nhìn này phản ánh đúng thực tế rằng đi làm thuê là giai đoạn tích lũy cần thiết, nhưng để tạo ra giá trị lâu dài và làm chủ tương lai, cá nhân buộc phải chuyển sang tư duy xây dựng doanh nghiệp.
Kết luận
Đi làm thuê là một giai đoạn quan trọng và cần thiết trong hành trình nghề nghiệp của nhiều người. Tuy nhiên, đối với những cá nhân mong muốn chủ động hơn về tương lai, đây không thể là điểm dừng cuối cùng. Việc thành lập doanh nghiệp xuất phát từ nhu cầu vượt qua giới hạn của đời đi làm thuê, chuyển từ tư duy làm việc theo vai trò sang tư duy xây dựng hệ thống.
Bài viết tiếp theo sẽ tiếp tục làm rõ một góc nhìn quan trọng khác: vì sao đi làm thuê là bước chuẩn bị cần thiết, nhưng không nên kéo dài nếu mục tiêu là xây dựng doanh nghiệp bền vững.